zamknij okienko

 

 

PRACOWNIA INTERLINGWISTYKI

Prof. dr hab. Alicja Sakaguchi

Interlingwistyka to dział językoznawstwa ogólnego, którego przedmiotem badań są interlingwy, tzn. skonstruowane języki międzynarodowe typu apriorycznego i aposteriorycznego. Istnieje kilkaset propozycji takich języków, spośród których esperanto jest na świecie najbardziej rozpowszechnione. Ten fakt sprawia, że esperanto wraz ze wszystkimi jego społecznymi odmianami (język mówiony i pisany, literacki, ogólny, języki środowiskowe i fachowe) może być badane zarówno synchronicznie, jak i diachronicznie.

PRACOWNIA INTERLINGWISTYKI ma na celu zadania jak:

- opis i badania dotyczące struktury, rozwoju i funkcji międzynarodowych języków skonstruowanych,
- podstawy teoretyczne, typologia i metodologia interlingwistyki z uwzględnieniem badań interdyscyplinarnych,
- historia powstania języków apriorycznych i aposteriorycznych,
- analizy porównawcze, w tym również porównywanie międzynarodowych języków skonstruowanych z językami etnicznymi,
- badania nad przekładem,
- prace leksykograficzne,
- studia historiograficzne (w tym edycja wybranych projektów języka międzynarodowego),
- badania esperanta w globalnej przestrzeni dialogu i komunikacji w wymiarze międzynarodowym, międzykulturowym, międzykonfesyjnym, interdyscyplinarnym oraz środowiskowym (przekazywanie różnych treści kultur poprzez esperanto) z uwzględnieniem filozofii dialogu (F. Rosenzweig, M. Buber, E. Lévinas, J. A. Kłoczowski OP); pierwszoplanową rolę odgrywa tu aspekt humanistyczny komunikacji polegający na uświadamianiu sensu i potrzeby wzajemnego porozumienia, wypracowaniu jego etycznych zasad oraz o naszą relację wobec drugiego człowieka;
- badania dotyczące rozwoju językowego dzieci, dla których esperanto jest językiem rodzimym,
- historia ruchu i literatury esperanckiej.

Esperanto, częściowo również inne języki aposterioryczne (Ido, Interlingua, Occidental), oferują - mniej czy bardziej - obszerny materiał empiryczny, domagający się naukowego oglądu. Współczesna interlingwistyka cierpi przede wszystkim na brak specjalistycznych analiz dotyczących semantyki i składni, odmian fachowych, w tym również języka młodzieżowego, języka mediów elektronicznych, nie mówiąc o kwestii użycia języka na płaszczyźnie interkulturowej. Te deficyty tłumaczą się powszechnym niedoborem specjalistów z zakresu interlingwistyki oraz instytucji na poziomie wyższym prowadzących i koordynujących badania z tego zakresu. Ważna jest też prezencja interlingwistów wśród lingwistów ogólnych. Dotyczy to uczestnictwa w konferencjach, jak i współpracy przy opracowywaniu dzieł ogólnolingwistycznych, jak podręczniki, leksykony, czy słowniki terminów fachowych. Pracownia Interlingwistyki to jednostka naukowo-badawcza sprawująca pieczę nad działalnością naukową rozsianych po różnych krajach esperantologów i interlingwistów. Połączenie potencjału badawczego w sensie działań na rzecz języka międzynarodowego pomocniczego pozwoli na bardziej efektywne wykorzystanie zasobu intelektualnego i przyczyni się do polepszenia podstawy informacyjnej dla potrzeb badań własnych. Powstała jednostka ma na celu przyczynić się do zniwelowania palących deficytów i służyć nauce, kulturze i człowiekowi w wymiarze ponadnarodowym. Esperanto i inne języki tego typu są własnością ogólnoludzką, toteż działalność Pracowni Interlingwistyki ma charakter ponadnarodowy: dotyczy to zarówno badań nad językiem, jak i problemów komunikacji interkulturowej.

Wyjątkowość esperanta jako środka komunikacji polega - w przeciwieństwie do języków etnicznych - na heterogeniczności jego odbiorców. Podczas gdy przy tłumaczeniu z jednego języka etnicznego na drugi taki język (np. z polskiego na niemiecki) można przewidzieć, do jakiej wspólnoty językowo-kulturowej przynależy odbiorca, to jednak zadanie pisarza esperanckiego lub tłumacza na ten język staje się dużym wyzwaniem: odbiorcą tekstów może być mianowicie przedstawiciel każdej narodowości. Ten fakt sprawia, że zarówno badania nad językiem esperanto, jak i długowiekowe próby stworzenia języka uniwersalnego, są ściśle osadzone w kontekście kontrastywnym i interkulturowym. Toteż interlingwistyka jest dyscypliną nauki wymagającą bardzo specyficznych kwalifikacji zarówno lingwistycznych, jak i językowych.